سنتهای زنده قلات
آیینهای کهنی که هنوز در رگهای این روستا جاریاند — از عروسی تا برداشت، از نوروز تا یلدا
رسوم اصیل، پیوند نسلها
رسوم و آداب قلات بخشی جداییناپذیر از هویت این روستاست. این آیینها که بسیاری از آنها هزاران سال قدمت دارند، پیوند نسلها را تقویت میکنند و احساس تعلق به جامعه را زنده نگه میدارند.
در روستایی کوچک مانند قلات، هر رویداد — از تولد تا عروسی و درگذشت — به مشارکت تمام جامعه نیاز دارد. این همبستگی اجتماعی، اصلیترین ارزشی است که رسوم محلی آن را حفظ کردهاند.
جشن پیوند در قلات
عروسی در قلات یک رویداد چند روزه است که تمام روستا در آن شریک میشود
سنت خواستگاری در قلات با زبان نماد و احترام همراه است. بزرگان خانواده داماد با هدایایی از عسل، شیرینی و روغن به خانه عروس میروند. پاسخ مثبت خانواده عروس با سینی پر از شیرینی اعلام میشود.
شب قبل از عروسی، زنان روستا در خانه عروس جمع میشوند. نوازندگان محلی مینوازند و میخوانند، دست عروس با حنا رنگ میشود و هر زنی از تجربه زندگیاش برای عروس میگوید.
عقد رسمی در مسجد روستا برگزار میشود. پس از خواندن صیغه عقد، شیرینی پخش میشود و مردان به تبریک میآیند. ضربالمثلها و دعاهای محلی برای سعادت زوج خوانده میشوند.
شب عروسی در کوچهها و میدان روستا برگزار میشود. دهلزنان محلی مینوازند، مردان و زنان جدا از یکدیگر میرقصند. تمام روستا را طعام میدهند — این اصل مهماننوازی قلاتی است.
آیینهای فصلی و روزانه
رسم کشاورزی بهاری
در ابتدای فصل کشت، بزرگترین کشاورز روستا اولین بذر را با دعا و ذکر در زمین میپاشد. این آیین برکتخواهی از زمین، قرنهاست که برگزار میشود.
جشن خرمن
پس از برداشت محصول، جشنی برگزار میشود که در آن از خداوند برای نعمت سال سپاسگزاری میکنند. هر خانواده بخشی از محصولش را به فقرا میدهد.
شب یلدا در قلات
شب یلدا در قلات خانوادهها دور هم جمع میشوند. انار و گردوی تازه قلات، هندوانه و تنقلات سر سفرهاند. پیران شعر حافظ میخوانند و داستان میگویند.
آداب تولد نوزاد
تولد نوزاد در قلات با آیینهای خاصی همراه است: اذان در گوش نوزاد، نامگذاری با حضور بزرگان، و پختن شلهزرد برای توزیع میان همسایگان.
مراسم عزاداری
در عزاداری، تمام روستا در خانه خانواده متوفی جمع میشوند. سه روز، چهل روز و سالگرد با سوگ و خواندن دعا گرامی داشته میشوند.
واریا — کمک مشترک
رسم قدیمی «واریا» یا «همیاری» که در آن روستاییان در ساخت خانه، برداشت محصول یا هر کار سنگین دیگری به یکدیگر کمک میکنند، هنوز در قلات زنده است.